Ana sayfa / Yazılar

Doğum sonrası depresyon: Belirtileri, lohusa hüznünden farkı ve tedavisi

Bebeğiniz doğdu ve herkes mutlu olmanızı bekliyor, ama siz kendinizi boş, tükenmiş ya da sürekli ağlamaklı hissediyorsunuz. Bu sizin kötü bir anne olduğunuz anlamına gelmez. Doğum sonrası depresyon yaygın, gerçek ve tedavi edilebilir bir durumdur ve destek istemek bebeğiniz için de önemli bir adımdır.

Doğum sonrası depresyon nedir?

Doğum sonrası (postpartum) depresyon, gebelik sırasında ya da doğumdan sonraki aylarda başlayan, en az iki hafta süren ve günlük işlevselliği etkileyen depresyondur. Hormonal değişimler, uykusuzluk, doğum deneyimi, yeni sorumluluklar, destek eksikliği, daha önceki depresyon ya da kaygı öyküsü ve ilişki sorunları gibi birçok etken bir araya gelebilir. Doğum sonrası depresyon kimsenin suçu değildir; babalarda da görülebilir.

Lohusa hüznünden farkı nedir?

Doğumdan sonraki ilk günlerde annelerin çoğunda ağlama, duygusal dalgalanma, alınganlık ve yorgunluk görülür. Buna lohusa hüznü denir. Genellikle doğumdan birkaç gün sonra başlar ve iki hafta içinde kendiliğinden geçer. Belirtiler iki haftadan uzun sürüyor, giderek ağırlaşıyor ya da anneyi kendine ve bebeğine bakamayacak hâle getiriyorsa, bu artık doğum sonrası depresyon olabilir ve değerlendirilmesi gerekir.

Sık görülen belirtiler

• Günün çoğunda süren çökkünlük, boşluk, umutsuzluk ya da sık ağlama
• Eskiden keyif alınan şeylere ve bebeğe karşı ilgi ya da bağ hissedememe
• Bebek uyurken bile uyuyamama ya da tam tersi aşırı uyku isteği
• İştahta belirgin değişiklik, yoğun yorgunluk ve enerji kaybı
• Değersizlik, suçluluk ve "iyi bir anne değilim" düşünceleri
• Yoğun kaygı, huzursuzluk, panik atak ya da bebeğe zarar geleceğine dair rahatsız edici düşünceler
• Kendine zarar verme ya da ölüm düşünceleri

Acil durumlar

Kendinize ya da bebeğinize zarar verme düşünceleriniz varsa hemen 112'yi arayın ya da en yakın acil servise başvurun. Doğum sonrası psikoz nadir görülür ama acil bir durumdur: genellikle doğumdan sonraki ilk haftalarda başlar; gerçek olmayan şeyleri görme ya da duyma, kafa karışıklığı, aşırı şüphecilik, garip düşünceler, uyumadan aşırı hareketlilik gibi belirtilerle kendini gösterir. Bu belirtiler fark edildiğinde anne yalnız bırakılmamalı ve vakit kaybetmeden acil servise başvurulmalıdır.

Ne zaman destek almalı?

Belirtiler iki haftadan uzun sürüyorsa, günlük bakımı zorlaştırıyorsa ya da sizi korkutuyorsa destek almak için beklemeyin. Kadın doğum uzmanınıza ya da aile hekiminize belirtilerinizi anlatmanız ve bir psikiyatri değerlendirmesi almanız önemlidir. Orta ve ağır doğum sonrası depresyonda ilaç tedavisi gerekebilir. Emziriyorsanız hangi ilacın uygun olduğunu mutlaka doktorunuzla konuşun; kendi kendinize ilaç başlamayın ya da bırakmayın. Terapi, tıbbi tedaviyle birlikte yürüyebilir.

Terapi nasıl yardımcı olur?

Doğum sonrası depresyonda Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) etkinliği araştırılmış yaklaşımlardandır. Terapide birlikte şunları çalışıyoruz:

• Suçluluk ve mükemmeliyetçilik: "Her şeyi kusursuz yapmalıyım" ve "Kötü bir anneyim" düşüncelerini daha şefkatli ve gerçekçi bir bakışla ele almak.
• Küçük ve gerçekçi adımlar: Dinlenme, beslenme, kısa yürüyüşler ve küçük keyif anları gibi ruh hâlini destekleyen etkinlikleri yeni düzene sığdırmak.
• Destek ağını harekete geçirmek: Eşten ve yakınlardan yardım istemeyi, sınır koymayı ve sorumlulukları paylaşmayı kolaylaştırmak.
• Zor duygulara yer açmak: Kabul ve Kararlılık Terapisi (ACT) ile annelikle ilgili karışık duyguları yargılamadan kabul etmek.

Doğum deneyimi travmatik geçtiyse, uygun zamanda EMDR ile bu anıların etkisi üzerinde çalışılabilir.

Yakınlar için de kısa bir not: Yeni bir annenin "iyi değilim" demesi kolay değildir. Onu yargılamadan dinlemek, gece bakımında ve ev işlerinde somut yardım sunmak ve profesyonel destek almasını cesaretlendirmek iyileşme sürecinde çok değerlidir.

Online seanslar bu dönemde büyük kolaylık sağlar: bebeğinizi bırakmadan, yola çıkmadan, evinizden görüşebilirsiniz.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; tanı ya da tedavi yerine geçmez. Kendinize veya başkasına zarar verme düşünceniz varsa 112'yi arayın ya da en yakın acil servise başvurun.