Ana sayfa / Yazılar

Kaygı bozukluğu ve panik atak nedir? Belirtileri ve tedavisi

Kaygı, hepimizin zaman zaman yaşadığı doğal bir duygudur. Ancak sürekli bir şey olacakmış gibi hissetmek, ani panik atakları ya da günlük hayatı kısıtlayan korkular yaşam kalitesini ciddi biçimde etkileyebilir. Bu yazıda kaygının farklı biçimlerini, nasıl sürdüğünü ve terapide neler yapabileceğimizi anlatıyorum.

Kaygı nedir, ne zaman sorun haline gelir?

Kaygı, beynimizin olası tehlikelere karşı bizi hazırlayan bir alarm sistemidir. Bir sınav ya da önemli bir görüşme öncesinde gerginlik hissetmek son derece olağandır. Kaygı; gerçek tehlikeyle orantısız hale geldiğinde, haftalar ya da aylar boyunca sürdüğünde ve işinizi, ilişkilerinizi, uykunuzu etkilemeye başladığında bir kaygı bozukluğundan söz edebiliriz. Bu durum bir zayıflık ya da karakter sorunu değildir; öğrenilmiş ve sürdürülen bir döngüdür ve bu döngü değiştirilebilir.

Kaygının yaygın biçimleri ve belirtileri

• Yaygın kaygı: Pek çok konuda kontrol edilmesi güç, sürekli endişe; "ya olursa" düşünceleri, gerginlik ve yorgunluk.
• Panik atak: Aniden başlayan yoğun korku; çarpıntı, nefes darlığı, baş dönmesi, titreme, kontrolü kaybetme ya da ölecekmiş gibi hissetme.
• Sağlık kaygısı: Bedensel duyumları ciddi bir hastalığın işareti olarak yorumlama, sık sık kontrol etme ya da internette araştırma yapma.
• Sosyal kaygı: Başkalarının önünde mahcup olma, yargılanma ya da olumsuz değerlendirilme korkusu.
• Belirli korkular (fobiler): Asansör, uçak, köpek, kan, yükseklik gibi belirli durum ya da nesnelere karşı yoğun korku ve kaçınma.
• Kas gerginliği, uykuya dalmada güçlük, huzursuzluk, odaklanma sorunu ve sürekli tetikte olma hali.

Kaygı neden oluşur ve nasıl sürer?

Kaygının ortaya çıkmasında yatkınlık, yaşam olayları, stres, öğrenilmiş düşünce biçimleri ve geçmiş deneyimler birlikte rol oynar. Kaygıyı sürdüren en önemli etkenlerden biri kaçınmadır. Korkulan durumdan uzak durmak kısa vadede rahatlatır, ancak beyin "tehlikeden kurtuldum" sonucunu çıkarır ve korku güçlenir. Sürekli güvence arama, kontrol etme ve felaket senaryoları üzerine düşünmek de aynı döngüyü besler. Örneğin sık sık nabız kontrol etmek ya da yakınlarınızdan "bir şey olmaz" cümlesini duymak, kaygının sürmesine farkında olmadan katkı sağlayabilir. Panik atakta ise bedensel duyumların tehlikeli olarak yorumlanması, kaygıyı daha da artırır.

Ne zaman destek almalı?

Kaygı günlük işlerinizi yapmanızı zorlaştırıyorsa, bazı yerlere gitmekten ya da bazı durumlardan kaçınmaya başladıysanız, panik atak tekrarlıyorsa veya uykunuz ve ilişkileriniz etkileniyorsa profesyonel destek almanın zamanı gelmiş olabilir. Çarpıntı, nefes darlığı gibi bedensel belirtiler ilk kez ortaya çıktığında önce bir hekim değerlendirmesiyle tıbbi nedenlerin dışlanması önemlidir. Bazı durumlarda psikiyatrik değerlendirme ve ilaç tedavisi de gerekebilir; terapi bu süreçle birlikte yürütülebilir.

Terapi kaygıda nasıl yardımcı olur?

Kaygı ve panik için etkinliği en çok araştırılmış yöntem Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT)'dir. Terapide önce kaygınızın sizde nasıl işlediğini birlikte anlamaya çalışıyoruz: hangi durumlar tetikliyor, hangi düşünceler eşlik ediyor, nelerden kaçınıyorsunuz. Ardından felaketleştirici düşünceleri sınamayı, bedensel duyumlara farklı bir gözle bakmayı ve korkulan durumlara adım adım, sizin hızınızda yaklaşmayı birlikte çalışıyoruz.

Kabul ve Kararlılık Terapisi (ACT) ile kaygıyla savaşmak yerine ona yer açmayı ve kaygı varken bile sizin için önemli olan şeylere doğru ilerlemeyi hedefliyoruz. Uygun görüldüğünde gevşeme ve beden farkındalığını destekleyen hipnoterapi ya da Duygusal Özgürleşme Tekniği (EFT) gibi yöntemlerden tamamlayıcı olarak yararlanabiliyoruz. Kaygının arkasında travmatik bir deneyim varsa EMDR de sürecin bir parçası olabilir.

Online terapi ile çalışmak

Seanslarımızı Google Meet üzerinden, 45 dakika olarak online yapıyoruz. Evden çıkmakta zorlanan ya da kalabalık ortamlarda kaygı yaşayan danışanlar için online görüşme, sürece başlamayı kolaylaştırabilir. Size uygun olup olmadığını konuşmak için ücretsiz 10 dakikalık ön görüşme ile başlayabiliriz.

Yazan: Sibel Tanrıverdi, Uzman Klinik Psikolog

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; tanı ya da tedavi yerine geçmez. Kendinize veya başkasına zarar verme düşünceniz varsa 112'yi arayın ya da en yakın acil servise başvurun.