Ana sayfa / Yazılar

Aile ilişkileri sorunları: Sınır koyma, suçluluk ve ebeveynlik

Aile, hem en büyük destek kaynağımız hem de en derin yaralarımızın açıldığı yer olabilir. Bu sayfada aileyle sınır koyma, suçluluk duygusu, ebeveynlik zorlukları ve kuşaklar arası çatışmalar üzerine terapide neler yapabileceğimizi anlatıyorum.

Aile ilişkilerinde zorluk ne demek?

Aile ilişkileri; anne baba, kardeşler, eş ailesi ya da kendi çocuklarımızla kurduğumuz bağları kapsar. Bu ilişkilerde zaman zaman anlaşmazlık yaşamak doğaldır. Ancak bazı durumlarda aileyle görüşmek sürekli gerginlik, öfke ya da suçluluk yaratır, kişi kendi isteklerini dile getiremez hale gelir ya da aynı tartışmalar yıllarca tekrar eder. Bu noktada yaşananları anlamak ve yeni bir ilişki biçimi kurmak için destek almak faydalı olabilir.

Sık karşılaşılan durumlar

• Sınır koyamamak: Aile üyelerinin kararlarınıza, evliliğinize ya da çocuk yetiştirme biçiminize müdahalesine "hayır" diyememek.
• Suçluluk duygusu: Ailenizden uzakta yaşadığınız, onları yeterince aramadığınız ya da beklentilerini karşılayamadığınız için kendinizi sürekli suçlu hissetmek.
• Ebeveynlik zorlukları: Çocuğunuzla iletişim kurmakta, kural koymakta ya da öfkenizi yönetmekte zorlanmak.
• Kuşaklar arası çatışmalar: Değerler, yaşam tarzı ve beklentiler konusunda anne baba ile yetişkin çocuklar arasında süregiden anlaşmazlıklar.
• Eş ailesi ile gerginlik: Eşiniz ile aileniz arasında kalmak, taraf tutmak zorunda hissetmek.
• Tekrarlayan roller: Ailede hep "sorumlu olan", "arabulucu" ya da "sorunlu olan" rolünü üstlenmek.

Neden olur ve nasıl sürer?

Ailede öğrendiğimiz iletişim biçimleri, çoğu zaman farkında olmadan yetişkinlikte de devam eder. Çocukken sevgiyi kazanmak için uyumlu olmayı öğrenen biri, yetişkinlikte de başkalarını kırmamak adına kendi ihtiyaçlarını geri plana atabilir. Kuşaklar arasındaki farklı değerler, kültürel beklentiler ve "aile her şeydir" gibi güçlü inançlar sınır koymayı daha da zorlaştırır.

Bu döngü genellikle şöyle sürer: Sınır koymak istenir, ardından yoğun suçluluk ya da çatışma korkusu gelir, kişi geri adım atar ve içinde öfke birikir. Biriken öfke bir noktada büyük bir tartışma olarak patlar, ardından yine suçluluk gelir. Bu durum hem ilişkiyi hem de kişinin kendine bakışını yıpratır.

Ne zaman destek almalı?

Ailenizle ilgili düşünceler gününüzün büyük kısmını meşgul ediyorsa, aile görüşmeleri öncesinde ve sonrasında belirgin bir kaygı, mutsuzluk ya da öfke yaşıyorsanız, aile içi sorunlar evliliğinizi ya da çocuğunuzla ilişkinizi etkilemeye başladıysa bir uzmanla konuşmak iyi gelebilir. Aile içinde fiziksel ya da duygusal şiddet varsa, güvenliğiniz her şeyden önce gelir; acil bir tehlike durumunda 112'yi aramanız gerekir.

Terapi nasıl yardımcı olur?

Terapide amacımız ailenizi suçlamak ya da onlardan kopmanızı sağlamak değil; sizin için sağlıklı olan bir ilişki biçimini birlikte bulmaktır. Önce aile içindeki rolünüzü, tekrar eden örüntüleri ve bunların sizde uyandırdığı duyguları anlamaya çalışıyoruz.

Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) ile "Hayır dersem kötü bir evlat olurum" gibi suçluluğu besleyen düşünceleri fark ediyor ve daha dengeli bakış açıları geliştiriyoruz. Sınırlarınızı sakin ve net bir dille ifade etmeyi, zor konuşmalara hazırlanmayı birlikte çalışıyoruz. Ebeveynlik zorluklarında da BDT temelli iletişim ve davranış yönetimi becerileri işe yarar.

Kabul ve Kararlılık Terapisi (ACT) ise ailenizi değiştiremeyeceğiniz noktaları kabul ederken, sizin için önemli olan değerlere göre davranmanıza yardımcı olur. Suçluluk duygusu tamamen yok olmasa bile, o duyguyla birlikte kendi kararlarınızı verebilmeyi öğrenebilirsiniz. Geçmişte aile içinde yaşanmış ve hâlâ yoğun duygular uyandıran deneyimler varsa, uygun durumlarda EMDR ile bu anılar üzerinde çalışabiliriz.

Online terapi

Seanslarımız Google Meet üzerinden, 45 dakika süren online görüşmeler şeklinde yapılıyor. Ücretsiz 10 dakikalık ön görüşmede ihtiyacınızı konuşup birlikte çalışmaya uygun olup olmadığımızı değerlendirebiliriz.

Yazan: Sibel Tanrıverdi, Uzman Klinik Psikolog

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; tanı ya da tedavi yerine geçmez. Kendinize veya başkasına zarar verme düşünceniz varsa 112'yi arayın ya da en yakın acil servise başvurun.