Ana sayfa / Yazılar

Ergenlik dönemi sorunları: Ergenlerde stres, kaygı ve terapi

Ergenlik, hem gençler hem de aileleri için büyük değişimlerin yaşandığı, zaman zaman zorlayıcı bir dönemdir. Bu sayfada ergenlik döneminde sık karşılaşılan zorlukları ve terapinin hem gence hem de aileye nasıl destek olabileceğini anlatıyorum.

Ergenlik dönemi neden zorlayıcıdır?

Ergenlik; bedensel, duygusal ve sosyal değişimlerin bir arada yaşandığı bir geçiş dönemidir. Bu dönemde genç bir yandan "Ben kimim?" sorusuna yanıt ararken, bir yandan da okul, sınavlar, arkadaş ilişkileri ve gelecek planlarıyla ilgili yoğun beklentilerle karşılaşır. Duyguların daha yoğun yaşanması, ailesinden biraz uzaklaşıp arkadaşlarına yönelmesi ve bağımsızlık isteği bu dönemin doğal bir parçasıdır. Ancak bazen bu zorluklar gencin günlük hayatını ve aile içindeki iletişimi belirgin şekilde etkileyebilir.

Sık karşılaşılan zorluklar

• Okul ve sınav stresi: LGS, YKS gibi sınavlar öncesinde yoğun kaygı, ders çalışamama, başarısızlık korkusu.
• Arkadaş ilişkileri: Dışlanma, yalnızlık, zorbalık, arkadaş grubuna uyum sağlamakta zorlanmak.
• Kimlik arayışı: Kendini tanımaya çalışmak, beden algısıyla ilgili kaygılar, kendini başkalarıyla kıyaslamak.
• Aileyle iletişim: Sık tartışmalar, anlaşılmadığını hissetmek, içine kapanmak.
• Gelecek kaygısı: Meslek seçimi, üniversite ve "doğru kararı veremezsem" endişesi.
• Duygu durum değişiklikleri: Öfke patlamaları, isteksizlik, uyku düzeninin bozulması, ekran başında aşırı vakit geçirmek.

Neden olur ve nasıl sürer?

Ergenlikte beyin ve beden hızlı bir gelişim içindedir; duyguları düzenleme becerileri ise henüz olgunlaşmaktadır. Buna akademik baskı, sosyal medyanın getirdiği kıyaslamalar ve aile içi beklentiler eklendiğinde genç kendini sıkışmış hissedebilir. Zorlandığını anlatacak kelimeleri bulamayan bir genç geri çekilebilir ya da öfkeyle tepki verebilir. Aile ise endişelenip daha fazla kontrol etmeye çalışabilir. Bu da gencin daha çok uzaklaşmasına yol açan bir döngü yaratır.

Ne zaman destek almalı?

Gençler için: Uzun süredir mutsuz, kaygılı ya da yalnız hissediyorsan, okula gitmek ya da ders çalışmak çok zor geliyorsa ve bunu kimseyle konuşamıyorsan, bir uzmanla konuşmak iyi gelebilir.

Ebeveynler için: Çocuğunuzun uykusunda, iştahında, okul başarısında ya da arkadaş ilişkilerinde belirgin değişiklikler varsa, sık sık içine kapanıyor ya da öfke patlamaları yaşıyorsa destek almayı düşünebilirsiniz. Belirtiler yoğunsa bir çocuk ve ergen psikiyatristi değerlendirmesi ve gerekirse ilaç tedavisi gerekebilir; terapi bu tedaviyle birlikte yürütülebilir. Kendine zarar verme belirtileri ya da düşünceleri fark ederseniz beklemeden 112'yi arayın ya da en yakın acil servise başvurun.

Terapi nasıl yardımcı olur?

Terapide gencin kendini yargılanmadan ifade edebileceği güvenli bir alan oluşturmak önceliğimdir. Görüşmelerde konuşulanların gizliliğine özen gösteriyorum; gencin ya da başkalarının güvenliğini tehdit eden bir durum olduğunda ise aileyle paylaşmam gerektiğini baştan açıkça konuşuyoruz.

Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT), ergenlerde kaygı ve sınav stresiyle çalışırken araştırmalarla desteklenen yaklaşımlardan biridir. BDT ile kaygı yaratan düşünceleri fark etmeyi, çalışma düzeni kurmayı, problem çözmeyi ve duyguları düzenlemeyi birlikte çalışıyoruz. Kabul ve Kararlılık Terapisi (ACT) ile gencin kendisi için neyin önemli olduğunu keşfetmesine ve zor duygularla birlikte bu değerlere yönelmesine destek oluyoruz. Zorbalık gibi sarsıcı deneyimlerin etkisi sürüyorsa, uygun durumlarda EMDR de kullanılabilir.

Gerektiğinde ebeveynlerle ayrı görüşmeler yaparak aile içi iletişimi güçlendirmeye ve gencinizi bu dönemde nasıl destekleyebileceğinizi konuşmaya çalışıyoruz. 18 yaşından küçük danışanlarla çalışmaya başlamadan önce ebeveyn ya da yasal vasi onayı alınması gerekir.

Online terapi

Seanslarımızı Google Meet üzerinden, 45 dakikalık online görüşmeler halinde yapıyoruz. Birçok genç için kendi odasından görüşmek daha rahat bir başlangıç olur. Ücretsiz 10 dakikalık ön görüşmede sorularınızı yanıtlayabilirim.

Yazan: Sibel Tanrıverdi, Uzman Klinik Psikolog

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; tanı ya da tedavi yerine geçmez. Kendinize veya başkasına zarar verme düşünceniz varsa 112'yi arayın ya da en yakın acil servise başvurun.