Ana sayfa / Yazılar

Hayat geçişleri ve uyum sorunları: Evlilik, doğum sonrası, iş değişikliği, emeklilik

Hayatın büyük değişimleri, beklenen ve sevinçle karşılanan değişimler olsa bile insanı zorlayabilir. Eski düzen biterken yenisi henüz oturmamıştır. Terapi, bu ara dönemde kendinizi yeniden bulmanız ve yeni düzeninizi kurmanız için destek olabilir.

Hayat geçişi nedir?

Hayat geçişleri, rollerimizin, sorumluluklarımızın ve günlük düzenimizin belirgin biçimde değiştiği dönemlerdir. Evlilik, ebeveyn olmak, doğum sonrası dönem, iş değişikliği ya da iş kaybı, taşınma, çocukların evden ayrılması ve emeklilik bunların en yaygın örnekleridir. Bu değişimler kazanımlar getirdiği kadar kayıplar da içerir: Eski bir kimlik, alışılmış bir düzen, tanıdık bir çevre. Bu nedenle mutlu bir değişiklik bile kaygı, yorgunluk ve hüzünle birlikte gelebilir.

Sık yaşanan zorluklar

• "Bunu istemiştim, neden mutlu hissetmiyorum?" diye kendini suçlama
• Geleceğe dair belirsizlik ve sürekli zihni meşgul eden kaygı
• Yeni role uyum sağlayamama, "eski ben"i özleme
• Evlilikte ya da ebeveynlikte partnerle rol ve beklenti çatışmaları
• Doğum sonrası dönemde uykusuzluk, ağlama nöbetleri, yoğun kaygı ya da bebeğe bağlanmakta zorlanma
• Taşınma sonrası yalnızlık ve aidiyet duygusunun zayıflaması
• Emeklilikte boşluk, değersizlik hissi ve günlerin anlamsızlaşması

Geçiş dönemleri neden zorlar?

İnsan zihni öngörülebilirlikten güç alır. Geçiş dönemlerinde alışkanlıklarımız, sosyal destek kaynaklarımız ve kendimize dair tanımlarımız sarsılır. Toplumun "bu dönemde mutlu olmalısın" beklentisi, yaşanan zorlukları konuşmayı da güçleştirebilir. Doğum sonrası dönemde buna hormonal değişiklikler ve uykusuzluk eklenir. Zorlukla baş etmek için kaçınma, kendini aşırı zorlama ya da her şeyi tek başına çözmeye çalışma gibi yollar kısa vadede işe yarasa da uzun vadede uyumu güçleştirebilir.

Ne zaman destek almalı?

Uyum güçlükleri çoğu zaman birkaç hafta ya da ay içinde hafifler. Ancak yaşadığınız sıkıntı uzun süredir devam ediyorsa, uykunuzu, işinizi ya da ilişkilerinizi belirgin biçimde etkiliyorsa veya kendinizi sürekli tükenmiş hissediyorsanız destek almak iyi bir adımdır. Doğum sonrası dönemde iki haftadan uzun süren çökkünlük, yoğun kaygı ya da bebeğe ilgi duyamama, doğum sonrası depresyonun işareti olabilir; bu durumda hekiminize ve gerekirse bir psikiyatri uzmanına başvurmanız önemlidir, terapi bu tedaviyle birlikte yürüyebilir. Kendinize ya da bebeğinize zarar verme düşünceleri yaşıyorsanız lütfen hemen 112'yi arayın veya en yakın acil servise başvurun.

Terapide neler yapıyoruz?

Terapide önce bu geçişin sizin için ne anlama geldiğini, neleri kazandırıp neleri kaybettirdiğini birlikte anlamaya çalışıyoruz. Ardından:

• Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) ile belirsizlik ve değişimle ilgili kaygı yaratan düşünceleri gözden geçiriyor, yeni düzen için uygulanabilir adımlar ve günlük rutinler oluşturuyoruz.
• Kabul ve Kararlılık Terapisi (ACT) ile değişime eşlik eden zor duygulara yer açmayı ve yeni döneminizi sizin için önemli değerler üzerine kurmayı çalışıyoruz.
• Eski rollerin yasını tutmaya, yeni kimliğinizi tanımaya ve ihtiyaç duyduğunuz desteği istemeye alan açıyoruz.
• Evlilik ya da ebeveynlik gibi geçişlerde partnerinizle iletişim, beklentiler ve iş bölümü üzerine de konuşuyoruz.

Her geçiş farklıdır ve herkes kendi hızında uyum sağlar. Amacımız değişimi "kusursuz" yaşamanız değil, bu dönemden kendinize daha yakın ve daha esnek biri olarak çıkabilmenizdir.

Online terapi

Seanslarımız Google Meet üzerinden online ve 45 dakika sürüyor. Yeni bir bebekle, yoğun bir iş temposuyla ya da taşınma telaşı içindeyken evden görüşebilmek, düzenli destek almayı kolaylaştırır. Dilerseniz ücretsiz 10 dakikalık ön görüşmeyle tanışabiliriz.

Yazan: Sibel Tanrıverdi, Uzman Klinik Psikolog

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; tanı ya da tedavi yerine geçmez. Kendinize veya başkasına zarar verme düşünceniz varsa 112'yi arayın ya da en yakın acil servise başvurun.