Ana sayfa / Yazılar

Duygusal yeme ve tıkınırcasına yeme: Yemekle ilişkiyi yeniden kurmak

Yemek yalnızca açlığı gidermez; rahatlamak, ödüllendirmek ya da zor duygulardan uzaklaşmak için de ona yöneliriz. Yemekle ilişkiniz sürekli bir kontrol mücadelesine, suçluluğa ya da bitmeyen bir diyet döngüsüne dönüştüyse bunun üzerine birlikte çalışabiliriz.

Yeme sorunları nedir?

Yeme sorunları, yemek, kilo ve bedenle ilgili düşünce, duygu ve davranışların yaşamı belirgin biçimde etkilemeye başlamasıdır. Bu yelpaze; stres, üzüntü ya da can sıkıntısıyla yemeğe yönelmek olarak tanımlanan duygusal yemeden, kısa sürede kontrolsüzce çok miktarda yemek yenen tıkınırcasına yeme ataklarına, sürekli diyet yapıp bırakma döngüsüne ve olumsuz beden algısına kadar uzanır. Anoreksiya ve bulimiya gibi yeme bozuklukları da bu alanın daha ağır ucunda yer alır.

Sık görülen belirtiler

• Aç olmadığınız halde duygularınızı yatıştırmak için yemek yemek
• Kısa sürede çok miktarda yemek yeme ve o sırada kontrolü kaybetme hissi
• Yedikten sonra yoğun suçluluk, utanç ve kendini eleştirme
• Sürekli diyete başlayıp bırakmak, yiyecekleri "yasak" ve "serbest" diye ayırmak
• Kilo, kalori ve beden görünümüyle ilgili zihinsel meşguliyet
• Gizli yemek yemek ya da başkalarının yanında yemekten kaçınmak
• Kendini değerli hissetmenin büyük ölçüde kiloya ve görünüme bağlı olması

Neden olur, nasıl sürer?

Yeme sorunlarının tek bir nedeni yoktur. Duygularla baş etmeyi öğrenme biçimimiz, katı diyet kuralları, beden üzerine yapılan yorumlar, toplumun güzellik ölçütleri, mükemmeliyetçilik ve geçmiş zorlayıcı yaşantılar birlikte rol oynayabilir. Sık görülen bir döngü şöyle işler: Katı bir diyet ve yoğun kısıtlama, bedende ve zihinde yoksunluk yaratır. Stresli bir anda kontrol kaybolur, tıkınma yaşanır. Ardından gelen suçluluk "Yarından itibaren daha sıkı diyet" kararını doğurur ve döngü yeniden başlar. Yemek, zor duygulardan kısa süreliğine uzaklaştırdığı için de bu davranış pekişir.

Ne zaman destek almak gerekir?

Yemekle ilgili düşünceler gününüzün büyük bir bölümünü kaplıyorsa, tıkınma atakları sıklaştıysa ya da beden algınız sizi sosyal hayattan uzaklaştırıyorsa destek almak önemlidir. Aşırı kısıtlama, hızlı kilo kaybı, kusma, müshil kullanımı, baş dönmesi ya da bayılma gibi tıbbi risk taşıyan durumlarda, özellikle anoreksiya ve bulimiyada, doktor ve diyetisyenin de içinde olduğu çok disiplinli bir ekiple çalışmak gerekir; terapi bu tıbbi takiple birlikte yürütülür. Acil bir durumda ya da kendinize zarar verme düşünceleriniz varsa 112'yi arayın veya en yakın acil servise başvurun.

Terapi nasıl yardımcı olur?

Terapide amacımız yeni bir diyet kuralı eklemek değil, yemekle ve bedeninizle daha barışçıl bir ilişki kurmak. Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT), tıkınırcasına yeme ve bulimiya için araştırmalarla en çok desteklenen psikolojik yaklaşımlardandır. BDT ile düzenli bir yeme düzeni oluşturuyor, tıkınmayı tetikleyen durumları ve duyguları birlikte inceliyor, katı yeme kurallarını ve beden algısıyla ilgili düşünceleri adım adım ele alıyoruz.

Kabul ve Kararlılık Terapisi (ACT) ile zor duygulara yemek dışında da alan açabilmeyi, bedeninizle savaşmak yerine sizin için önemli olan değerlere göre yaşamayı destekliyoruz. Açlık ve tokluk sinyallerini yeniden fark etmek, kendinize karşı daha şefkatli bir dil geliştirmek ve beden algınız üzerinde çalışmak da sürecin önemli parçalarıdır. Değişim çoğu zaman zaman alır ve iniş çıkışlarla ilerler; amaç mükemmel bir yeme düzeni değil, size iyi gelen sürdürülebilir bir ilişkidir.

Online terapi

Seanslarımızı Google Meet üzerinden, 45 dakika olarak ve Türkçe yürütüyorum. Ergen ve yetişkin danışanlarla çalışıyorum. Sürecin size uygun olup olmadığını konuşmak için ücretsiz 10 dakikalık ön görüşme planlayabiliriz.

Yazan: Sibel Tanrıverdi, Uzman Klinik Psikolog

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; tanı ya da tedavi yerine geçmez. Kendinize veya başkasına zarar verme düşünceniz varsa 112'yi arayın ya da en yakın acil servise başvurun.